Yanılmışım Tanrı Varmış

Bir filozofun ateizmden teizme uzanan düşünsel dönüşümü

Yanılmışım Tanrı Varmış, uzun yıllar analitik felsefe çevrelerinde ateizmi savunan Antony Flew’ün yaşamının son döneminde Tanrı’nın varlığı konusunda neden fikir değiştirdiğini anlattığı otobiyografik ve felsefi bir kitaptır. Roy Abraham Varghese’in katkısıyla hazırlanan eser, Flew’ün gençlik yıllarından akademik kariyerine, ateizm lehine geliştirdiği argümanlardan daha sonra benimsediği deist-teist yönelime uzanan düşünsel değişimini ele alır. Kitap doğrudan bir din değiştirme anlatısından çok, yazarın doğa yasaları, yaşamın kökeni ve evrenin düzeni gibi konular üzerinde düşünürken hangi gerekçelerle önceki görüşünü terk ettiğini açıklama çabasıdır. Türkçe baskı Profil Yayıncılık tarafından Hasan Kaya ve Zeynep Ertan çevirisiyle yayımlanmıştır.

Ateist bir düşünürün kendi argümanlarını yeniden değerlendirmesi

Kitap, Antony Flew’ün düşünsel biyografisini ve Tanrı’nın varlığına ilişkin görüşlerinin zaman içinde nasıl değiştiğini birlikte anlatır. Flew önce gençlik yıllarında dini inançtan uzaklaşmasını, daha sonra felsefe eğitimi ve akademik tartışmalar içinde ateizmi sistemli biçimde savunmasını aktarır. Özellikle “Theology and Falsification” başlıklı çalışmasının ateizm tartışmalarındaki etkisi, onun uzun süre neden inançsızlığın önemli temsilcilerinden biri sayıldığını açıklar.

Eserin ikinci bölümünde ise Flew, modern bilimde karşılaştığı bazı gelişmelerin ve klasik felsefi soruların kendisini yeniden düşünmeye yönelttiğini savunur. Doğa yasalarının kaynağı, evrenin düzenliliği, yaşamın ortaya çıkışı ve aklın açıklanması gibi meseleler onun yeni yaklaşımında belirleyicidir. Flew’ün vardığı sonuç geleneksel anlamda belirli bir dine tam bağlılık değil, evrenin ardında akıllı bir yaratıcı bulunduğu düşüncesidir. Kitabın sonunda Hristiyanlık vahyi üzerine ayrı bir tartışma da bulunur; ancak Flew’ün kendi konumu daha çok felsefi teizm ve deizm ekseninde değerlendirilir.

Antony Flew ve modern ateizm tartışmalarındaki yeri

Antony Flew, 1923 doğumlu İngiliz filozoftur ve özellikle din felsefesi, epistemoloji ve siyaset felsefesi alanlarında çalışmıştır. 1950’de yayımlanan “Theology and Falsification” makalesi onu modern ateizm tartışmalarının önde gelen isimlerinden biri hâline getirdi. Keele Üniversitesi’nde uzun yıllar felsefe profesörü olarak görev yaptı; Oxford, Aberdeen ve Reading gibi kurumlarla da akademik bağlantıları oldu. Yaşamının son döneminde Tanrı’nın varlığına ilişkin görüşünü değiştirdiğini açıklaması geniş tartışma yarattı.

Flew’ün din ve felsefe üzerine diğer eserleri

Antony Flew’ün yayımlanmış eserleri arasında God and Philosophy, The Presumption of Atheism ve How to Think Straight gibi kitaplar bulunur. Bu çalışmalar onun din felsefesi, akıl yürütme, inanç ve kanıt ilişkisi üzerine uzun yıllar boyunca sürdürdüğü tartışmaların farklı dönemlerini yansıtır.